Эссе жазу әдістемесі
.RU

Эссе жазу әдістемесі

Дата19.01.2017өлшемі64.6 Kb.
Эссе жазу әдістемесі

Жақсылықова Ш.Ж.,

№6 Хромтау гимназиясының инновациялық жұмыс жөніндегі орынбасары
Эссе- франц. “essay”, ағылш. “assay”- байқау, көру, очерк; латынша
“ exagium”- салыстыру, өлшеу деген мағынаны білдіреді. Эссе жанрын ашқан М. Монтень болып табылады (“Тәжірибелер”, 1580 ж.).
Ол шағын көлемдегі проза түріндегі еркін композиция. Қандай да бір мәселені еркін түрде жазу, сын және публицистика жанры. Эссе нақты тақырып бойынша жеке әсері мен ой толғанысын бейнелейді және затты анықтау немесе аяқтау мүмкіндігіне ие болмайды. Эссе - жаңа, бір нәрсе туралы әдемі боялған сөз және философиялық, тарихи- биографиялық, публицистикалық, әдеби-сыни, ғылыми кең таралған, беллетристикалық тұрғыда жазылады.

Эссенің мақсаты- өз бетінше автордың шығармашылық ойлау дағдысын жетілдіру.


Эссе жазу пайдалы, себебі ол автордың өз ойын нақты және сауатты тұжырымдауына көмектеседі

Эссе қойылған мәселенің нақты мазмұнын көрсетеді.Онда өз бетінше жүргізілген талдаулар жазылуы тиіс. Эссе формалары қандай пәнге немесе тақырыптарға байланысты жеке ерекшелігіне сай жазылады.

Эссе тақырыбы нақты бір түсінікті анықтау мазмұнын ғана жазбауы тиіс, оның мақсаты- адамды ой толғауға итермелеу. Эссе тақырыбында мәселені ойлау төңірегіндегі сұрақтар болуы тиіс.

Эссе құрылымы


  1. Титул беті.

  2. Кіріспе – берілген тақырыпты негіздеу, ол логикалық және және стилистикалық байланысқан компоненттер қатарынан тұрады. Бұл этапта өз зерттеу барысында ашқалы отырған тақырыпқа қойылатын сұрақты дұрыс қою керек.”Кіріспе жазу барысында аталған тақырыпқа анықтама беру керек пе?, ” Мен алған тақырып неліктен маңызды?”, “ Менің тұжырымдауымда қандай түсініктер қолданылуы мүмкін?”, “Мен тақырыпты кішкене тақырыпшаларға бөле аламын ба?, т.с.с. сұрақтарға жауап іздеген жөн.

  3. Негізгі бөлім. Тақырыптың теориялық негізі мен сұрақтың мазмұнын жазу. Бұнда эссенің негізгі мазмұны жазылады және ол біраз қиындық тудырады. Сондықтан негізгі бөлімді шағын тақырыпшаларға бөлуге болады. Әр тақырыпшаларды аргументті түрде тұжырымдау негізгі сұраққа жауап беруге көмектеседі. Берілген тақырыптағы аргументтер мен талдаулар, позицияларды көрсету арқылы негізг бөлімді толық жазуға мүмкіндік туады.

Қойылған сұраққа байланысты талдау жүргізу үшін мынадай категориялар негізінде жазу керек:
Себеп- салдар, жалпы- айрықша, форма- мазмұн, бөлік- тұтас, тұрақты- өзгермелі. Тақырыпшаларды тиімді пайдалану тақырыпты ашудағы логикалық ойын байқауға көмектеседі.
4. Қорытынды – жалпыланған және аргументі бар, қолдану аймағы көрсетілген және т.б.түрде болуы мүмкін. Эссенің қорытынды бөлімінде негізгі бөлімде айтылған сұрақтың мәнін бекітеді және мазмұнының маңыздылығын ашады. Қорытынды бөлімінде қолданылатын әдістер: қайталау, иллюстрация, цитата, әсер беретін тұжырым.

Эссе жазу үшін қажет делелдеу аппаратының құрылымы

Дәлелдеу- белгілі бір тұжырымға негізделген және оған байланысты шын мәніндегі тұжырымды анықтау үшін қолданатын логикалық тәсілдер жиынтығы. Ол сенім-наныммен байланысты , бірақ онымен тең емес: аргументтеу немесе дәлелдеу ғылымға және қоғамдық- тарихи тәжірибеге сүйенеді. Сенім- жорамал, ол нақты дәлелденбеген білімге негізделеді.

Дәлелдеудің құрылымына 3 құраушы бөліктері енеді. Олар: тезис, аргумент, қорытынды.

Тезис- дәлелденуге тиісті жағдай.

Аргументтер- тезистің анық шын екендігін дәлелдеу үшін қолданылатын категория.

Қорытынды- фактілерді талдауға негізделген ой түйін. Бағалаушы тұжырым- біздің сенімімізге, нанымымызға және көзқарасымызға негізделген.

Аргументтер бірнеше топқа бөлінеді:



  1. Тексерілген фактілер - нақты материал. Фактілер- тенденцияны анықтайтын қор, оның негізінде - әр білім бойынша заңдар мен берілген жағдайға заңның әсерін анықтаймыз.

2. Анықтамалар тезиспен байланысты түсініктің аргументі ретінде қолданылады.

3. Ғылым Заңдары және алдында қолданылған теоремалар дәлелдеу аргументі ретінде қолданылады.


Дәлелдеудегі байланыстардың түрлері
Тезистер мен аргументтердің логикалық сабақтасып тұруы үшін олардың өзара байланысу тәсілдерін білу қажет. Аргумент пен тезистің байланыстары тура, қосымша, айрықша бөліп тұратын болуы мүмкін.

Тура аргументте тезистің шындығы аргументтен анық көрініп тұрады.Мысалы, біз сабаққа баруға тиісті емеспіз, себебі бүгін күн жексенбі.

Индукция, дедукция, аналогия, себеп-салдар байланыстары арқылы тура дәлелдеу әдістерін қолдануға болады.

Дәлелдеу әдістері

Индукция - фактілерге негізделген қорытынды. Тұжырымдау барысында біз жекеден жалпыға, жобалап- шамалаудан бекітуге қарай қозғаламыз. Индукцияның жалпы ережесі бойынша: неғұрлым фактілер көп болса, соғұрлым ол дәлелді.

Дедукция- жалпыдан жекеге бағытталған үрдіс. Онда қорытынды екі алғы шарттан тұруы мүмкін, оның біреуі көбірек жалпылық қасиетке ие. Мысалы, өз алдына нақты мақсат қойған адамдар түбі бір үлкен нәтижеге жетеді. Сондай адамдардың бірі –А. Линкольн.

Аналогия- салыстыру арқылы жететін тұжырымдау тәсілі. Аналогия бойынша А және Б заттары бірнеше бағыттары бойынша ұқсас болса, онда олардың қасиеттері де ұқсас болуы тиіс.

Себеп – салдарлы аргументтеу- қандай да бір құбылысты түсіндіру арқылы аргумент жасау.

Фактіде берілген заттарға және басқа көздерге қойылатын талаптар

Эссе жазу барысында эмперикалық берілгендер мен басқа көздерді қалай пайдалану маңызды орын алады. Қолданылатын материалдардың аргументтері мен тұжырымдауы нақты уақыты мен орнына қарай сәйкестігі анықталады. Бәс туғызатын сұрақтар күмән туғызатындығын ұмытпаған жөн. Автордан анық немесе түпкі жауап күтілмейді. Келтірілген материалдың маңызын түсіну қажет. Автор өзі оқымаған жұмыстарға сүйенуге болмайды.

Аналогия-алғашқы түсінікті тауып алу және құрастыру. Элемент маңыздылығының байланысын анқытау.

Ассоциация-заттар мен құбылыстардың өзара байланысын шын мәнінде жүйкелік-психикалық құбылыстарға сай бер. “Адам басына бірінші келеген ойды беру.”

Алғашқы бекіту- ешқандай дәлелдемелерге негізделмеген бекіту.

Ой толғау- пікірлер айту және құрастыру.

Аргументтеу- автордың көзқарасын, позициясының дұрыстығын дәлелдейтін өзара байланысқан ой толғаулар қатары.

Толғау- мына нәрсе қаншалықты шындыққа жақын?- деген сұраққа жауап беретін фраза.

Тұжырым жасау- қорытынды ойдың абсолютті түрде дұрыстығын немесе қандай да бір мөлшерде дұрыстығын дәлелдеу.

Эссе тақырыбы оны қайдан іздеу керектігін өзі айтады десе де болады. Әдетте, интернет, кітапхана, сөздіктер, анықтамалық тар қолданады. Мәтін сапасы төрт негізгі компоненттен тұрады: ойдың ашықтығы, түсініктілігі, сауаттылығы, сәйкестігі. Өзіңіз айтқыңыз келетін идеяны анық және нақты жеткізуіңіз керек. Ой- жазылғанның мазмұны.

Түсініктілігі- мәтіннің түсінуге ыңғайлылығы. Оған жету үшін тақырыпты ашатын логикалық баланысы бар сабақтасып келген сөздерді, фразаларды, өзара байланысқан абзацтарды қолдану керек.

Сауаттылығы- грамматика мен көркем жазу нормаларын сақтау.

Корректность-сәйкестігі ол жазылған нәрсе стилі. Ол жанрмен, жұмыстың құрылымымен, автордың тыңдаушылар не оқушылар алдына қойған мақсатымен анықталады.



Эссені бағалау

Критерийлері

Қойылатын талап

Жоғар

ғы ұпай саны

Тақырыпты түсінуі

— мысалдар келтіре отырып, түсініктерді анық және толық қарастыра алуы ;
—қолданылған түсініктері тақырыпқа сай болуы;
—жұмысты өз бетінше орындауы.

2 ұпай

Мәселені бағалай білуі

— сауатты талдай білуі;
— салыстыру және жалпылау әдістерін түсініктер мен құбылыстарға өзара байланыста бере алуы;
— қаралатын мәселеге өзіндік көзқарасының болуы;
— қолданатын ақпараттар диапазонының кеңдігі;
— мәтінді графиктер мен диаграммаларға сала алуы;
— мәлелені өзі бағалай білуі;

4 ұпай

Ой- толғау жасай білуі

— мазмұнының анық және ашық болуы;
— дәлелдеу логикасын құрастыра білуі;
— ұсынылған тезистерге сауатты аргумент келтіре білуі;
— әр түрлі көзқарасты келтіре отырып, оны бағалай білуі.
— мазмұндаудың жалпы формасының мәселеге сейкес келуі.

3 ұпай

Жұмысты орындауы

— жұмыс цитаталарды қолданудың талаптарына сай;

— лексикалық, фразеологиялық, грамматикалық, стилистикалық нормаларға сәйкес болуы;


— орфографиялық және пунктуациялық талаптарға сәйкес болуы;
— талап формасына сәйкес болуы

1 ұпай

Қолданылған әдебиет:

1.Блауг М. Экономическая мысль в ретроспективе. Гл.15 «Понятие статики и динамики у Н.Кондратьева и Й.Шумпетера»

2. Шумпетер Й. Теория экономического развития. Гл.2, Кондратьев Н.Д. Основные проблемы экономической статики и динамики. Гл.9.


3. Методические рекомендации по написанию эссе. Государственный Университет Высшая Школа
4.Экономики Санкт—Петербургский филиал. — СПб., 2005.

5. http://www.library.novouralsk.ru/recommends—esse.html


 

Достарыңызбен бөлісу:

evrazijskij-nacionalnij-universitet-im-l-n-gumileva-ekzamenacionnie-voprosi-dlya-sdachi-kandidatskogo-minimuma-po-specialnosti-10-02-20-sravnitelno-istorich.html
evrazijstvo-ukazatel-avtorov-15.html
evrei-rossii-antisemitizm.html
evrei-v-podvale-kontrrazvedka-i-plan-barbarossa-otrivok-iz-besed-o-genri-egarde-uollese-admiral-darlan-i-general-sikorskij.html
evrejskaya-avtonomnaya-oblast-obzor.html
evrejskaya-filosofiya-srelnevekovya-v-v-ilin-istoriya-filosofii.html
  • testyi.bystrickaya.ru/6-piramidi-gize-i-poyas-oriona-kniga-tajna-oriona.html
  • exchangerate.bystrickaya.ru/314-kalendarnij-plan-raboti-osnovnih-meropriyatij-po-obespecheniyu-rezhima-razvitiya-i-funkcionirovaniya.html
  • grade.bystrickaya.ru/mi-priveli-zdes-lish-neskolko-illyustracij-togo-kak-ispolzuyutsya-videlennie-nami-priemi-no-ih-primenenie-ne-ogranichivaetsya-upomyanutimi-novellami-edgar-po-pribegaet-k-nim-i-vo-mnogih-drugih-rasskazah.html
  • bukva.bystrickaya.ru/pravilnij-podbor-odezhdi-dlya-ozhidaemih-uslovij-okazivaetsya-ochen-vazhnim-faktorom-vo-mnogom-opredelyayushim-fizicheskij-a-sledovatelno-i-psihologicheskij-komfort-uchastnikov-ekspedicii.html
  • pisat.bystrickaya.ru/struktura-elementov-marketingovogo-obespecheniya-i-ih-faktornoe-postroenie-stranica-4.html
  • exchangerate.bystrickaya.ru/i-iberoamerikanskogo-prostranstva.html
  • otsenki.bystrickaya.ru/south-centre-chetvertaya-sessiya-zheneva-16-20-noyabrya-2009-g.html
  • esse.bystrickaya.ru/protokol-2-zasedaniya-gorodskogo-mezhvedomstvennogo-soveta-po-professionalnoj-orientacii-molodezhi.html
  • thescience.bystrickaya.ru/gosudarstvennoe-regulirovanie-ekonomiki-30.html
  • shkola.bystrickaya.ru/perspektivi-razvitiya-faktoringovih-operacij-v-respublike-kazahstan.html
  • crib.bystrickaya.ru/informacionnij-fond-ias-barometr-smivigruzka-informacii-po-usloviyam-molodezh-fizicheskaya-kultura-i-sport-data-publikacii-s-03-03-2009-po-23-03-2009-stranica-2.html
  • portfolio.bystrickaya.ru/ozh-82-72-b-45-d-n-men-dstr-sabatastii.html
  • uchenik.bystrickaya.ru/bileti-po-predmetu-obyazatelstva-po-strahovaniyu-za-1-ij-semestr-2001-goda-chast-2.html
  • tasks.bystrickaya.ru/132-informacionnoe-obespechenie-i-p-belyaev-proektirovanie.html
  • composition.bystrickaya.ru/organami-upravleniya-obshestva-yavlyayutsya-v-sootvetstvii-s-p-12-1-st-12-ustava-oao-fsk-ees-ezhekvartalnij-otchet.html
  • testyi.bystrickaya.ru/53-subekt-i-obekt-poznaniya-uchebnoe-posobie-izdatelstvo-tpu-tomsk-2007.html
  • uchenik.bystrickaya.ru/alternativi-dialektiki-2.html
  • ekzamen.bystrickaya.ru/spisok-uchebnikov-neobhodimih-na-2009-2010-uchebnij-god.html
  • exam.bystrickaya.ru/vidi-pechati-i-sposobi-ih-primeneniya-chast-2.html
  • letter.bystrickaya.ru/naznachenie-celi-i-zadachi-sozdaniya-tehnicheskih-trebovanij-po-obektu-gazokompressornaya-stanciya-na-kazanskom-ngkm.html
  • obrazovanie.bystrickaya.ru/primernoe-menyu-na-1-den-belij-zal-pri-zakaze-neobhodimo-uchest-sleduyushee.html
  • tasks.bystrickaya.ru/33-issledovanie-iznosostojkosti-pokritiya-kulachyok.html
  • paragraf.bystrickaya.ru/zarubezhnie-ims-shirokogo-primeneniya-chernisheva-stranica-6.html
  • letter.bystrickaya.ru/nashi-yubilei-2008-goda-kafedra-ekologicheskogo-menedzhmenta-ezhegodnik-2008.html
  • ucheba.bystrickaya.ru/prilozhenie-a-k-razdelu-18-svedeniya-o-studentah-uchastvuyushih-v-nauchnoj-zhizni-podrazdeleniya.html
  • apprentice.bystrickaya.ru/zakonov-stranica-6.html
  • kontrolnaya.bystrickaya.ru/psihologicheskij-princip-dopolnitelnosti-sbornik-statej-k-70-letiyu-stanislava-grofa.html
  • essay.bystrickaya.ru/differencirovannij-podhod-k-opisaniyu-dokumentalnih-materialov-metodicheskie-rekomendacii.html
  • znanie.bystrickaya.ru/aleksandr-fedorov.html
  • zanyatie.bystrickaya.ru/prostranstvo-i-vremya-vrasheniya-pyatimernij-fizicheskij-mir.html
  • shpora.bystrickaya.ru/zatrati-vosproizvodstva-novogo-reproduction-cost-new-2-rasshifrovka-termina.html
  • college.bystrickaya.ru/19-pravotvorchestvo-ponyatie-i-stadii-yuridicheskaya-tehnika-voprosi-i-otveti.html
  • thescience.bystrickaya.ru/kalendarnij-plan-raboti-gbou-sosh-1929-na-aprel-2012-goda-stranica-2.html
  • ekzamen.bystrickaya.ru/sabati-masati-ain-mr-turali-zhan-zhati-mlmet-beru-tlneln-zhern-syuge-baulu-zdkternen-oj-tyuge-baulu.html
  • knowledge.bystrickaya.ru/obogashenie-slovarnogo-zapasa-uchashihsya-pri-podgotovke-k-sochineniyu-v-sedmom-klasse.html
  • © bystrickaya.ru
    Мобильный рефератник - для мобильных людей.